xristianoi.gr προοδευτικoς χριστιανισμoς

Υπάρχει Κόλαση; Ο Θεός πράγματι προορίζει να βασανίζει ατελεύτητα για εκατομμύρια χρόνια τα πλάσματά του για να τα τιμωρήσει; Χωρίς έλεος, χωρίς τέλος; Ο σαδισμός είναι μέρος της ταυτότητας του Δημιουργού που συχνά αποκαλείται ο Θεός της αγάπης; Τι ισχύει; Τι λένε τα ιερά κείμενα; Τι λέει η ιστορία, και η θεολογία;

Η αντίληψη της Κόλασης ως της πύρινης αιώνιας τιμωρίας, υπάρχει από πολλούς αιώνες στον Χριστιανισμό, στο Ισλάμ και σε άλλες θρησκείες με παραλλαγές. Είναι αγαπημένο θέμα ιεροκηρύκων που θέλουν να ελέγχουν το ποίμνιό τους ώστε να υπακούνε σε όλα όσα τους λένε να κάνουν ώστε να σωθούν και να μην βρεθούν στην κόλαση.

Θα εξετάσουμε το θέμα ιστορικά, βιβλικά, θρησκειολογικά για να έχουμε μια πληρέστερη κατανόηση του θέματος. Μια πληρέστερη κατανόηση του θέματος, θα μας βοηθήσει να είμαστε καλά πληροφορημένοι ώστε να βάση της καλής πληροφόρησης να αποφασίσουμε αν θα συνεχίσουμε να πιστεύουμε την ιδέα που μας έχουν διδάξει για χρόνια στις εκκλησίες, ή όχι.

ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΟΤΙ Η ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ ΑΡΧΙΣΕ ΕΚΤΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ, ΣΤΟΝ ΖΩΡΟΑΣΤΡΙΣΜΟ;

Κατά την βαβυλώνια εξορία (6ος αι. π.Χ.) οι Ιουδαίοι ήρθαν σε επαφή με τον Ζωροαστρισμό, ο οποίος ήδη είχε:

• τελική κρίση

• ανάσταση των νεκρών

• διαχωρισμό δικαίων–αδίκων

• τιμωρία των κακών με φωτιά (αλλά ως προσωρινή κάθαρση, όχι ατελεύτητα)

• κοσμικό δυϊσμό (Ahura Mazda vs Angra Mainyu)

Οι λόγιοι γράφουν για το θέμα:
“Η Ζωροαστρική εσχατολογία περιλαμβάνει μια πύρινη τιμωρία για τους κακούς μετά την τελική κρίση. Αυτή η αντίληψη φαίνεται να έχει επηρεάσει την μεταγενέστερη Ιουδαική αποκαλυπτική σκέψη”. (Mary Boyce – Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices Σελ. 26-27)

“Η ανάδυση της ανάστασης και της κρίσης στον Ιουδαισμό μετά την Εξορία δείχνει εντυπωσιακά παράλληλα με τις Ζωροαστρικές διδασκαλίες”. (James Barr – The Garden of Eden and the Hope of Immortality Σελ.123)

“Η Περσική θρησκεία παρείχε το πλαίσιο για τον Ιουδαικό αποκαλυπτισμό, ειδικά σχετικά με τον κοσμικό δυαλισμό και την μεταθανάτια τιμωρία”. (John J. Collins – Between Athens and Jerusalem Σελ. 52-53)

ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΟΤΙ Η ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΗΝ ΕΒΡΑΙΚΗ ΒΙΒΛΟ (ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ), ΟΥΤΕ ΣΤΟΝ ΙΟΥΔΑΙΣΜΟ;

Στην Εβραϊκή Βίβλο, ο Sheol δεν είναι τόπος τιμωρίας αλλά «σκιάς» και αδράνειας.

Γράφουν σχετικά οι λόγιοι:

“Στην Εβραική Βίβλο, ο Σεόλ (Άδης) δεν είναι ένας τόπος τιμωρίας, αλλά ο κοινός προορισμός όλων των νεκρών. Η ιδέα της μεταθανάτιας τιμωρίας είναι σχεδόν ολοκληωτικά απούσα”. (John J. Collins – The Apocalyptic Imagination Σελ.41)

“Η ιδέα των αιωνίων βασάνων είναι ξένη στην αρχική Ιουδαική κοσμοθεώρηση. Ο Σεόλ είναι ένας ουδέτερος τόπος, όχι ένας ηθικός”. (Alan F. Segal – Life After Death: A History of the Afterlife in Western Religion Σελ.131).

“Η Παλαιά Διαθήκη δεν παρουσιάζει τον Σεόλ ως ένα τόπο αιώνιας τιμωρίας. Ηθικές διακρίσεις μετά τον θάνατο, είναι ελάχιστες ή ανύπαρκτες”. (Philip S. Johnston – Shades of Sheol Σελ. 73)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΟΥ ΠΥΡΟΣ

Οι εικόνες της Εβραϊκής Βίβλου για τιμωρία των ασεβών, αφορά την ζωή τους εδώ στην Γη, όχι κάποια μεταθανάτια τιμωρία. Και η τιμωρία αυτή. συμβολίζεται απο την φωτιά που εξαλείφει, την φωτιά που καταστρέφει όπως κάνει στο άχυρο. Ποτέ δεν παρουσιάζεται ως εικόνα αιωνίων βασανιστηρίων:
“Θα γίνουν σαν το άχυρο κι η φωτιά θα τους κάψει· δε θα μπορέσουν να σωθούν από της φλόγας την ορμή” (Ησαίας 47:14).

ΤΟ ΠΥΡ ΠΟΥ ΔΕΝ ΣΒΗΝΕΙ

Αυτή η φωτιά της κρίσης του Θεού δεν σβήνει, είναι το πυρ που δεν σβήνει, μέχρι να εκτελέσει τον σκοπό της που είναι η εξάλειψη του κακού:
“Γλιτώστε τον απογυμνωμένο από τον καταπιεστή του! Αλλιώς, θα ξεσπάσει εναντίον σας ο θυμός μου σαν φωτιά και θα σας κάψει, εξαιτίας των κακών σας έργων· και κανείς δε θα μπορεί να σβήσει αυτή τη φωτιά” (Ιερεμίας 21:12).
“Πες στο δάσος του νότου: “άκου τι λέει ο Κύριος, ο Θεός: Φωτιά θα σου βάλω που θ’ αποτεφρώσει όλα σου τα δέντρα, χλωρά και ξερά. Η φωτιά δεν θα σβήνει και θα κάψει κάθε άνθρωπο από το νότο ως το βορρά”. Τότε όλοι θα δουν ότι εγώ ο Κύριος άναψα τη φωτιά και τίποτα δεν θα μπορεί να τη σβήσει» (Ιεζεκιήλ 21:3-4, Δημοτική μετάφραση Βιβλικής Εταιρίας. Στην Μετάφραση Βάμβα είναι Ιεζεκιήλ 20:47-48).

Το σύμβολο του αιωνίου πυρ δηλαδή, δεν έχει καμία σχέση με αιώνια βάσανα ή μεταθανάτια τιμωρία χωρίς τέλος, όπως συχνά χρησιμοποιούνται τα εδάφια αυτά απο φονταμενταλιστές.

Ο ΚΑΠΝΟΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΣΒΗΝΕΙ, ΤΟ ΘΕΙΑΦΙ ΚΑΙ Η ΠΙΣΣΑ

Οι εικόνες στην Εβραική Βίβλο για τον καπνό που δεν σβήνει, το θειάφι και την πίσσα, είναι σύμβολα καταστροφής και ΕΡΗΜΩΣΗΣ σε κάποια περιοχή κι όχι αιώνιων βασάνων μετά τον θάνατο.

“Το ξίφος του Κυρίου είναι έτοιμο στον ουρανό. Να, κατεβαίνει ενάντια στους Εδωμίτες, ενάντια στο λαό που ο Κύριος σε εξολοθρεμό τον καταδίκασε. Οι χείμαρροι της Εδώμ θα γίνουν πίσσα και το χώμα της θειάφι. Όλη η χώρα σαν την πίσσα θα καίγεται. Νύχτα και μέρα δεν θα σβήνει η φωτιά· ο καπνός της θα ανεβαίνει αδιάκοπα· θα μένει έρημη η χώρα από γενιά σ’ άλλη γενιά· κανείς ποτέ πια απ’ αυτήν δε θα περάσει. Θα γίνει κτήμα του πελεκάνου και του σκατζόχοιρου· κουκουβάγιες και κοράκια θα την κατοικήσουν. Ο Κύριος θα φέρει το χάος και την ερήμωση σ’ αυτήν”. (ΗΣΑΙΑΣ 34: 5, 9-11). Είναι ξεκάθαρα συμβολική γλώσσα και όχι κυριολεκτική. Πχ κανείς που θα περάσει απο την Εδώμ δεν θα δει πίσσα και θειάφι να καίει, ούτε πρόκειται να δει τον καπνό που ανεβαίνει αδιάκοπα.

ΤΑ ΑΙΩΝΙΑ ΣΚΟΥΛΗΚΙΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ

Χρησιμοποιείται επίσης η εικόνα των σκουληκιών που δεν πεθαίνουν.
“Και θα εξέλθουν και θα ιδούν, τα πτώματα των ανθρώπων οι οποίοι επανεστάτησαν κατ’ εμού, διότι ο σκώληξ αυτών δεν θα τελευτήση, ούτε το πυρ αυτών θα σβεσθή, αλλά θα είναι αποστροφή εις πάσαν σάρκαν” (ΗΣΑΙΑΣ 66:24, Μετάφραση Λούβαρη Χαστούπη). Και εδώ βλέπουμε ότι τα σκουλήκια και η φωτιά είναι σύμβολο καταστροφής και αφορά τα πτώματα, δηλαδή τα πεθαμένα σώματα και όχι κάποια μεταθανάτια τιμωρία των “άυλων” ψυχών. Και το σύμβολο σημαίνει ότι τα σκουλήκια και η φωτιά θα κάνουν την δουλειά τους μέχρι την πλήρη εξάλειψη των πτωμάτων αυτών. Αυτή είναι η δουλειά των σκουληκιών και της φωτιάς! Όχι δεν είναι βιβλικό δόγμα τα αθάνατα σκουλήκια!

ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΚΑΙ ΜΕΣΟΔΙΑΘΗΚΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ : Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ ΩΣ ΤΙΜΩΡΙΑΣ

Σε αυτή την χρονική περίοδο εμφανίζονται για πρώτη φορά έννοιες όπως:

• η Γέεννα ως τόπος τιμωρίας

• η φωτιά που δεν σβήνει

• η τιμωρία των ασεβών μετά θάνατον

• η κρίση από τον Υιό του Ανθρώπου

• διαχωρισμός δικαίων–αδίκων

Γράφουν οι λόγιοι σχετικά:

“Το βιβλίο του Ενώχ (Α ΕΝΩΧ 1-36) εισαγάγει εναν πύρινο τόπο τιμωρίας για τους κακούς, μια αντίληψη χωρίς προηγούμενο στην Εβραική Βίβλο”. George W. E. Nickelsburg – Jewish Literature Between the Bible and the Mishnah Σελ. 52

“Η περιγραφή της Γέεννας ως άσβηστης φωτιάς και αιώνιας τιμωρίας ε’ιναι πλήρως αναπττυγμένη στην παράδοση του βιβλίου του Ενώχ”. Loren Stuckenbruck – 1 Enoch 91–108, Σελ. 23-24

“Ο Ιουδαισμός της περιόδου του Δεύτερου Ναού είδε την ανάδυση μιας ηθικοποιημένης μεταθανάτιας ζωής, όπου οι κακοί αντιμετωπίζουν τιμωρία και οι δίκαιοι ανταμοιβή”. N. T. Wright – The Resurrection of the Son of God Σελ. 129-131

ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΟΤΙ ΟΥΤΕ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ ΥΠΑΡΧΕΙ Η ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ ΩΣ ΤΙΜΩΡΙΑ ΜΕ ΑΙΩΝΙΑ ΒΑΣΑΝΑ;

Η Καινή Διαθήκη κληρονομεί και μετασχηματίζει την Ιουδαική αποκαλυπτική παράδοση.

Οι λόγιοι αναφέρουν σχετικά με το θέμα:

“Οι αναφορές του Ιησού στην Γέεννα αντανακλούν την αποκαλυπτική κοσμοθεωρηση του Ιουδαισμού του Δεύτερου Ναού, κι όχι του Σεόλ της Εβραικής Βίβλου”. Dale C. Allison – The End of the Ages Has Come Σελ. 27-28

“Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης για την φωτιά και την καταστροφή έλκουν βαριά από την εικονογραφία της μεσοδιαθηκικής περίοδου”. Edward Fudge – The Fire That Consumes Σελ. 98-100

“Η ιδέα της αιώνιας συνειδητής τιμωρίας δεν είναι ομοιόμορφη στον αρχικό Χριστιανισμό. Αναπτύχθηκε από τις Ιουδαικές αποκαλυπτικές πηγές”. Richard Bauckham – The Fate of the Dead Σελ.81-82

Η Καινή Διαθήκη δεν περιέχει:

• ενιαίο δόγμα κόλασης

• συστηματική διδασκαλία περί αιώνιων βασάνων

• φιλοσοφική περιγραφή της μεταθανάτιας τιμωρίας

Αυτό που υπάρχει είναι πολλαπλές φωνές, όλες μέσα στο πλαίσιο της αποκαλυπτικής ελπίδας και κρίσης.

α) Ιησους. Ο Ιησούς δεν μιλά για τον Sheol (ουδέτερη κατάσταση), αλλά για τιμωρία. Ωστόσο, η τιμωρία αυτή συχνά μοιάζει με καταστροφή , εξόντωση (annihilation).
“Τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελιού; Θα έρθει και θα εξολοθρέψει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει το αμπέλι σε άλλους” (Μάρκος 12:9).

“Τότε έτρωγαν κι έπιναν, άντρες και γυναίκες παντρεύονταν και πάντρευαν, ως την ημέρα που ο Νώε μπήκε στην κιβωτό. Ύστερα ήρθε ο κατακλυσμός και τους αφάνισε όλους. Το ίδιο έγινε και τον καιρό του Λωτ. Έτρωγαν κι έπιναν, αγόραζαν και πουλούσαν, φύτευαν κι έχτιζαν. Την ημέρα όμως που βγήκε ο Λωτ από τα Σόδομα, έβρεξε φωτιά και θειάφι απ’ τον ουρανό και τους αφάνισε όλους. Τα ίδια θα συμβούν και την ημέρα που θα φανερωθεί ο Υιός του ανθρώπου". (Λουκάς 17:27-30).

β) Παύλος. Στον Παύλο υπάρχει απουσία της Γέεννας – παρουσία «όλεθρου»

Ο Παύλος δεν χρησιμοποιεί ποτέ τη λέξη Γέεννα. Η θεολογία του είναι διαφορετική.

“Αυτό θα γίνει όταν ο Κύριος Ιησούς φανερωθεί από τον ουρανό με τη συνοδεία των ισχυρών αγγέλων του με πύρινη φλόγα, για να τιμωρήσει όσους δε σέβονται το Θεό και δεν υπακούν στο ευαγγέλιο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Αυτοί θα τιμωρηθούν μ’ αιώνιο όλεθρο, μακριά από το πρόσωπο του Κυρίου κι από την ένδοξη μεγαλοπρέπειά του” ( Β ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 1:7-9).

“Γιατί ο μισθός που δίνει η αμαρτία είναι ο θάνατος, ενώ το δώρο που χαρίζει ο Θεός είναι η αιώνια ζωή, την οποία έφερε ο Ιησούς Χριστός, ο Κύριός μας” (ΡΩΜΑΙΟΥΣ 6:23).

Τι σημαίνει αυτό:

Ο Παύλος φαίνεται να βλέπει την τιμωρία ως τελική εξάλειψη, όχι ως αιώνιο βασανισμό. Η έμφαση είναι στην ανάσταση των δικαίων, όχι στην αιώνια ζωή των αδίκων.

γ) Ιωάννης. Ο Ιωάννης δεν χρησιμοποιεί ούτε την Γέεννα ούτε αποκαλυπτικές εικόνες φωτιάς.

“Τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε παρέδωσε στο θάνατο το μονογενή του Υιό, για να μη χαθεί όποιος πιστεύει σ’ αυτόν αλλά να έχει ζωή αιώνια” (Ιωάννης 3:16).

“Σας βεβαιώνω πως όποιος δέχεται τα λόγια μου και πιστεύει σ’ αυτόν που με έστειλε, έχει κιόλας την αιώνια ζωή και δεν θα αντιμετωπίσει την τελική κρίση, αλλά έχει κιόλας περάσει από το θάνατο στη ζωή” Ιωάννης 5:24

Τι σημαίνει:

Η «κόλαση» στον Ιωάννη είναι αποστέρηση ζωής, όχι τόπος βασανισμού.

δ) Η Αποκάλυψη: η πιο ανεπτυγμένη εικόνα κόλασης στην ΚΔ

Εδώ εμφανίζεται η πιο έντονη και συμβολική μορφή της κόλασης.

Κείμενα:

“Τους είδα να σκορπίζονται σ’ όλο το πλάτος της γης και να περικυκλώνουν το στρατόπεδο του Θεού και την πόλη την αγαπημένη. Κατέβηκε όμως φωτιά από τον ουρανό και τους έκανε στάχτη.” (ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ 20:9) Εδώ βλέπουμε ότι το σύνολο των αναστημένων ασεβών καταστρέφονται απο την φωτιά πάνω στη Γη όπου εκτυλίσσονται τα εσχατολογικά γεγονότα.

“Κι ο διάβολος που τους παραπλανούσε ρίχτηκε στη λίμνη που ήταν από φωτιά και θειάφι, κι όπου βρισκόταν το θηρίο κι ο ψευδοπροφήτης. Εκεί θα βασανίζονται μέρα και νύχτα για πάντα” (ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ 20:10). Μιλάει για βασανισμό όχι ανθρώπων, αλλά του διαβάλου, του θηρίου και του ψευδοπροφήτη, που ειναι συμβολικές εικόνες συστημάτων πολιτικών, οικονομικών και θρησκευτικών.

“Μετά τους ακολούθησε ένας άλλος, τρίτος άγγελος, που έλεγε με δυνατή φωνή: «Όποιος προσκυνάει το θηρίο και το άγαλμά του και σημαδεύεται με το χάραγμα στο μέτωπό του ή στο χέρι του, θα πιει κι αυτός απ’ το κρασί του θυμού του Θεού, που το ’χουν βάλει ανόθευτο στο ποτήρι της οργής του. Και θα βασανιστεί με φωτιά και θειάφι μπροστά στους άγιους αγγέλους και στο Αρνίο. Ο καπνός απ’ τα βασανιστήριά τους θ’ ανεβαίνει αιώνια, και δε θα βρίσκουν ανάπαυση μέρα και νύχτα όσοι προσκυνούν το θηρίο και το άγαλμά του κι όποιος έχει πάνω του χαραγμένο το όνομα του θηρίου” (ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ 14:9-11). Εδώ πάλι δεν βλέπουμε να μιλάει για άυλες ψυχές ή για μεταθανάτια τιμωρία, αλλά για τιμωρία πάνω στους ασεβείς στην Γη. Βασανίζονται ζωντανοί από τα δεινά που πέφτουν πάνω στη Γη.

Ο καπνός που ανεβαίνει αιώνια είναι σύμβολο όχι κυριολεξία όπως λέει για την καταστροφή της Μεγάλης Βαβυλώνας: “Και για δεύτερη φορά είπαν: «Αλληλούια! Ο καπνός από την πυρκαγιά της θα βγαίνει αιώνια»” (Αποκάλυψη 19:3). Είναι σύμβολο καταστροφής όπως είδαμε τα ίδια σύμβολα να χρησιμοποιούνται στην Εβραική Βίβλο (Παλαιά Διαθήκη).
Πριν έρθει η καταστροφή της Μεγάλης Βαβυλώνας, θα βασανιστεί από τα δεινά της: “Όση ήταν η λαμπρότητα και η ακολασία της, τόσα βάσανα και τόσο πένθος δώστε της. Γιατί μέσα της κομπάζει: «εγώ κάθομαι εδώ θρονιασμένη σαν βασίλισσα· χήρα δεν είμαι και πένθος δε θα με βρει». Γι’ αυτό σε μία μέρα θα τη βρουν οι συμφορές της, ο θάνατος, το πένθος και η πείνα· και πυρκαγιά θα την καταστρέψει. Γιατί είναι ισχυρός ο Κύριος ο Θεός που την καταδίκασε. 
Όσοι εμπορεύτηκαν μ’ αυτά και πλούτισαν σ’ αυτή την πόλη, θα στέκονται μακριά από το φόβο τους για τα βάσανά της, θα κλαίνε και θα πενθούν. Τότε ένας άγγελος δυνατός σήκωσε κι έριξε στη θάλασσα ένα λιθάρι μεγάλο σαν μυλόπετρα και είπε: «Με τέτοια ορμή θα καταστραφείς, Βαβυλώνα, η πόλη η μεγάλη, και θα χαθείς για πάντα.” (Αποκάλυψη 18:7-8, 15, 21). Τα σύμβολα της φωτιάς, του καπνού και του βασανισμού καταλήγουν, δείχνουν την οριστική και πλήρη καταστροφή της Μεγάλης Βαβυλώνας και των συμμάχων της.

“Οι δειλοί όμως, οι άπιστοι, οι βδελυροί, οι φονιάδες, οι πόρνοι, οι μάγοι, οι ειδωλολάτρες κι όσοι αντιστρατεύονται την αλήθεια, θα ’χουν το μερίδιό τους στη λίμνη που καίγεται με φωτιά και θειάφι. Αυτός είναι ο δεύτερος θάνατος» (ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ 21:8). Η λίμνη της φωτιάς είναι ο δεύτερος θάνατος, δηλαδή η τελική απώλεια, αφανισμός. Πώς φαίνεται αυτό, εκτός που το εξηγεί;
“'Τότε ο θάνατος και ο Άδης ρίχτηκαν στη λίμνη της φωτιάς. Αυτός είναι ο δεύτερος θάνατος, η λίμνη της φωτιάς" (Αποκάλυψη 20:14). Δεν θα βασανίζεται αιώνια ο θάνατος και ο Άδης, αλλά καταστρέφονται! “Ο τελευταίος εχθρός που θα συντριφθεί είναι ο θάνατος” (Α Κορινθ. 15:26).
“Όταν αυτό το φθαρτό μεταμορφωθεί σε άφθαρτο και το θνητό μεταμορφωθεί σε αθάνατο, τότε θα πραγματοποιηθεί ο λόγος της Γραφής: Ο θάνατος αφανίστηκε· η νίκη είναι πλήρης! Θάνατε, πού είναι το κεντρί της δύναμής σου; Άδη, πού είναι η νίκη σου;” (Α Κορινθ. 15:54-55)

“Θα διώξει κάθε δάκρυ από τα μάτια τους, κι ο θάνατος δε θα υπάρχει πια· ούτε πένθος ούτε κλάμα ούτε πόνος θα υπάρχει πια, γιατί τα παλιά πέρασαν” (ΑΠΟΚ. 21:4). Εδώ βλέπουμε ότι στο εσχατολογικό όραμα της Αποκάλυψης δεν υπάρχει χώρος για κάποιο τόπο αιώνιων βασανιστηρίων για εκατομμύρια ανθρώπους όπως είναι η παραδοσιακή αντίληψη. Δεν θα υπάρχει στον νέο κόσμο του Θεού ούτε κλάμα, ούτε πένθος, ούτε πόνος. Αυτά υπήρχαν στο παρελθόν, λέει. Άρα πως είναι δυνατόν να υπάρχουν άνθρωποι που θα βασανίζονται αιώνια και θα κραυγάζουν, πονάνε, πενθούνε αιώνια; Δεν είναι δυνατόν!

Σημαντικό:

Η Αποκάλυψη είναι αποκαλυπτικό κείμενο, γεμάτο σύμβολα. Η «λίμνη του πυρός» είναι εικόνα τελικής εξάλειψης (δεύτερος θάνατος), όχι απαραίτητα αιώνιου βασανισμού για όλους.

Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ ΤΟΥ ΠΛΟΥΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ

Σύγχρονοι ερμηνευτές τονίζουν ότι ο Ιησούς χρησιμοποιεί γνωστά λαϊκά μοτίβα της εποχής (από ιουδαϊκές και ελληνορωμαϊκές παραδόσεις) για να ενισχύσει το ηθικό μήνυμα. Ο Joseph Dear (Rethinking Hell) σημειώνει ότι η ιστορία: είναι παραβολή, όχι ιστορικό γεγονός, περιγράφει τον Άδη πριν την τελική κρίση, όχι την τελική κόλαση, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να θεμελιώσει δόγμα αιώνιας τιμωρίας. «Η αφήγηση απεικονίζει το ενδιάμεσο στάδιο… δεν λέει τι συμβαίνει μετά την κρίση»

«Η παραβολή του Λουκά ανήκει σε έναν ευρύτερο κύκλο ιουδαϊκών διηγήσεων όπου ο πλούσιος και ο φτωχός ανταλλάσσουν θέσεις μετά θάνατον» Joachim Jeremias – The Parables of Jesus σελ. 183.

«Η παραβολή του Λουκά αντικατοπτρίζει την παράδοση του Ενώχ περί διαμερισμένου Άδη, όπου οι ψυχές περιμένουν την κρίση» George Nickelsburg – 1 Enoch: A Commentary σελ. 303.

Ο Thomas R. Shepherd, επισημαίνει ότι η παραβολή χρησιμοποιεί έναν φανταστικό διάλογο και μια αποκαλυπτική εικόνα, όχι κάποια κυριολεκτική διδασκαλία για την κόλαση. «Η ιστορία χρησιμοποιεί μια φανταστική συνομιλία για να διδάξει πώς πρέπει να ζει κανείς στην παρούσα ζωή» (https://www.perspectivedigest.org/archive/28-3/the-parable-of-the-rich-man-and-lazarus--1).

ΤΟ ΠΥΡ ΩΣ ΣΥΜΒΟΛΟ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

Είδαμε ότι συχνά η φωτιά συμβολίζει την θεική κρίση για την οριστική εξάλειψη του κακού και των ασεβών.
Υπάρχει και η εικόνα της φωτιάς ως σύμβολο καθαρισμού της αμαρτίας.

“Ποιος όμως θ’ αντέξει την ημέρα του ερχομού του Κυρίου, και ποιος θα σταθεί όταν εκείνος εμφανιστεί; Θα έρθει αυτός σαν τη φωτιά του μεταλλουργού, σαν τη καυστική ποτάσα του πλυσίματος. Θα καθίσει και θ’ αφαιρέσει τη σκουριά. Ωσάν μεταλλουργός θα καθαρίσει τους λευίτες· θα τους ξεπλύνει όπως το ασήμι και το χρυσάφι, για να του προσφέρουν σωστές θυσίες” (ΜΑΛΑΧΙΑΣ 3:2-3)

“Πέταξε τότε κι ήρθε κοντά μου ένα από τα σεραφίμ, κρατώντας ένα κάρβουνο αναμμένο, που το είχε πάρει με λαβίδα απ’ το θυσιαστήριο. Μ’ αυτό άγγιξε το στόμα μου και είπε: «Κοίτα, αυτό άγγιξε τα χείλη σου κι η ανομία σου εξαλείφθηκε· η αμαρτία σου έχει συγχωρηθεί»” (ΗΣΑΙΑΣ 6:6-7).

“Αυτό το ένα τρίτο θα το περάσω απ’ τη φωτιά και θα τους καθαρίσω όπως καθαρίζουν το ασήμι· θα τους δοκιμάσω όπως δοκιμάζουν το χρυσάφι. Τότε, αυτό το τρίτο του λαού θα με επικαλεσθεί κι εγώ θα τους απαντήσω: “εσείς είστε ο λαός μου”. Κι αυτοί θα πουν: “εσύ, Κύριε, είσαι ο Θεός μας”»” (ΖΑΧΑΡΙΑΣ 13:9).

“Ο καθένας θα αλατιστεί με τη φωτιά της δοκιμασίας, όπως κάθε θυσιαζόμενο ζώο αλατίζεται με αλάτι” (ΜΑΡΚΟΣ 9:49).

“Η δουλειά του καθενός θα φανεί· θα τη φέρει στο φως η ημέρα της κρίσεως. Γιατί η ημέρα αυτή θα φανερωθεί με τρόπο πύρινο, και η ποιότητα του έργου καθενός θα δοκιμαστεί από τη φωτιά. Αν το έργο που έχτισε κάποιος αντέξει, αυτός θα λάβει μισθό· αν όμως το έργο του καταστραφεί από τη φωτιά, αυτός θα χάσει την αμοιβή του· ο ίδιος όμως θα σωθεί, όπως ένας που περνάει μέσα από τις φλόγες". (Α ΚΟΡΙΝΘ. 3:13-15).

Ο ΠΡΩΙΜΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΔΕΧΟΝΤΑΝ ΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΚΑΘΑΡΣΗ ΟΠΟΥ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΟΛΟΙ ΘΑ ΣΩΖΟΝΤΑΝ

Αρκετοί Πατέρες της Εκκλησίας έβλεπαν την τιμωρία ως θεραπευτική κι όχι εκδικητική, προσωρινή και όχι μόνιμη.

Η ΗΘΙΚΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΤΩΝ ΑΙΩΝΙΩΝ ΒΑΣΑΝΩΝ

     Υπάρχουν σοβαρά ζητήματα με την ηθική του Θεού της Βίβλου ή του Χριστιανισμού, αν δεχτούμε την κυρίαρχη ερμηνεία της Κόλασης ως αιώνια βάσανα.

Ένας τέτοιος Θεός θα συμπεριφέρονταν ηθικά χειρότερα από τον Χίτλερ γιατί ο μεν ναζιστής δικτάτορας σκότωσε και βασάνισε εκατομμύρια ανθρώπους αλλά στο τέλος τελείωνε το μαρτύριό τους με τον θάνατό τους. Δεν συνεχίζονταν ο βασανισμός.
Αλλά ο Θεός της “Αγάπης” των φονταμενταλιστών, τα δισεκατομμύρια ανθρώπους που δεν θα πληρούν τα κριτήρια για την σωτηρία τους, θα τους βασανίζει για εκατομμύρια και δισεκατομμύρια χρόνια σε όλη την αιωνιότητα δίχως τέλος του μαρτυρίου τους! Άρα ο Χίτλερ ήταν ηθικά ανώτερος απο αυτόν τον “Θεό” του φονταμενταλισμού!
     Βιβλικά, φαίνεται μεγάλη η αναντιστοιχία της παντοτινής τιμωρίας με την “αμαρτωλή” ζωή των ανθρώπων αυτών. Πχ ένας άνθρωπος έζησε 60-70-80 χρόνια “αμαρτωλής” ζωής. Μια αντίστοιχη τιμωρία θα ήταν να υποστεί τιμωρία βασάνων για το αντίστοιχο χρονικό διάστημα 60-70-80 χρόνια. Πέρα ότι στην Βίβλο διακηρύττεται ότι η τιμωρία της αμαρτίας είναι ο θάνατος και όχι αιώνια βάσανα: “Γιατί ο μισθός που δίνει η αμαρτία είναι ο θάνατος, ενώ το δώρο που χαρίζει ο Θεός είναι η αιώνια ζωή, την οποία έφερε ο Ιησούς Χριστός, ο Κύριός μας” (ΡΩΜΑΙΟΥΣ 6:23).
Το να υποστεί τιμωρία για εκατομμύρια και δισεκατομμύρια χρόνια είναι απόλυτα άδικο, παράλογο και σαδιστικό. Και μάλιστα αυτή η τιμωρία δεν θα πάψει ποτέ των ποτών!

Η ΕΡΓΑΛΕΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ

Στον Χριστιανισμό, και ιδιαίτερα στη φονταμενταλιστική πτέρυγά του, η ιδέα της Κόλασης, χρησιμοποιήθηκε και συνεχίζει να χρησιμοποιείται ως εργαλείο καλλιέργειας φόβου στους πιστούς, ώστε να τους προτρέψουν, εξαναγκάσουν να υπακούνε στις εκκλησίες, στους ιερείς ή πάστορες γιατί - λένε - κινδυνεύει η σωτηρία τους, κινδυνεύοιυν με αιώνιο βασανισμό.

Όμως όπως είδαμε, η ιδέα της Κόλασης δεν είναι μονοδιάστατη, αλλά έχει εξελιχθεί στην διάρκεια της ιστορίας και της Εκκλησίας και η σημερινή της κυρίαρχη ερμηνεία ως ατέλειωτα βάσανα, δεν είναι η αρχική κατανόηση στην Βίβλο και στην Αρχέγονη Εκκλησία.

Ουσιαστικά συχνά διαστρεβλώνονται από τους φονταμενταλιστές τα σχετικά βιβλικά κείμενα, και ερμηνεύονται αποκομμένα από το πλαίσιό τους, και μακριά από την χρήση των συμβολισμών σε άλλα αποσπάσματα προκειμένου να υποστηρίξουν το αφήγημα για τα ατελείωτα βάσανα.

ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΠΕΠΟΙΘΗΣΗ

Προσωπικά δεν πιστεύω στην ύπαρξη Κόλασης, ούτε προσωρινής, ούτε μόνιμης, ούτε γενικά ότι ο Θεός τιμωρεί και ετοιμάζει την καταδίκη της πλειοψηφίας της ανθρωπότητας.

Απορρίψτε τον φόβο της παντοτινής τιμωρίας, απορρίψτε την αντίληψη ενός σαδιστή κακού Θεού!
Ζήστε την ζωή σας χωρίς φόβο, γινόμενοι καλύτεροι άνθρωποι και επιδιώκοντας να κάνετε το καλό γύρω σας και στο περιβάλλον σας επειδή αυτό είναι το σωστό, και όχι επειδή φοβάστε κάποια πύρινη Κόλαση!

Η ζωή σας μπορεί να φέρει την αλλαγή προς το καλύτερο, που έχει ανάγκη η ανθρωπότητα!

Μανώλης Καλομοίρης